Flock-camerakaart: ANPR-camera's in Nederland en Europa op OpenStreetMap

Flock-camera's zijn kentekenlezers van het Amerikaanse bedrijf Flock Safety. Vrijwilligers tekenen ze in OpenStreetMap in, samen met elke andere automatische kentekenlezer (ALPR) die ze tegenkomen. Op 25 september 2026 bevatte de open kaart volgens taginfo 153.759 objecten met de tag surveillance:type=ALPR. Ongeveer 142.000 staan in de Verenigde Staten. 8.900 staan in Europa, waar dezelfde techniek meestal ANPR of kentekenherkenning heet.

Dit artikel legt uit wat Flock-camera's zijn, hoe het intekenen werkt en wat de data per Europees land laten zien. Ook lees je hoe je de kaart zelf bevraagt en welke EU-regels gelden voor kentekenlezers.

De kaart hierboven opent op Europa. Kies een land in de kiezer om de camera's daar te laden. De laag is een snapshot van OpenStreetMap-nodes van 29 augustus 2026. De aantallen liggen daardoor iets onder die in de tabel verderop, die ook ways meetelt en op 24 september is gemaakt.

Wat zijn Flock-camera's?

Flock Safety is een bedrijf uit Atlanta, opgericht in 2017. Het verkoopt camera's op palen die passerende voertuigen fotograferen en het kenteken lezen. Elke lezing wordt een record met kenteken, tijdstempel en locatie. Volgens Flocks productpagina herkent de "Vehicle Signature" "duizenden unieke voertuigkenmerken", zodat een auto ook zonder kenteken te vinden is.

Klanten zijn vooral Amerikaanse politiekorpsen, maar ook verenigingen van eigenaren, winkels en vastgoedbeheerders kopen ze. Volgens Flocks FAQ worden gegevens standaard na 7 dagen verwijderd, of volgens een andere termijn waar lokale wetgeving dat eist. Klanten kunnen toegang delen met andere instanties in het netwerk, en dat delen krijgt de meeste publieke kritiek.

In februari 2026 stemde de gemeenteraad van Mountain View in Californië unaniem voor het beëindigen van het contract met Flock. Een politie-audit had vastgesteld dat een landelijke zoekinstelling federale instanties zonder toestemming van de stad toegang gaf tot de cameradata (NBC Bay Area, Press Democrat).

Wat DeFlock is

DeFlock is een vrijwilligersproject dat Will Freeman eind 2024 begon. De broncode beschrijft het als "crowdsourced tool for locating and reporting ALPRs". Deelnemers zetten camera's als punten in OpenStreetMap, en de kaart op maps.deflock.org leest ze daar weer uit. De cameradata staan in OpenStreetMap en niet in een eigen database.

Begin 2025 stuurde Flock Safety DeFlock een sommatie met het argument dat de projectnaam het merk verwaterde. De Electronic Frontier Foundation antwoordde namens Freeman dat de claims ongegrond waren, en het project hield zijn naam (404 Media).

Andere tools gebruiken dezelfde data. In maart 2026 publiceerde de San Francisco Standard een routetool die de cameralocaties van DeFlock gebruikt en laat zien welke Flock-camera's langs een rit tussen twee adressen staan.

Hoe ALPR-camera's in OpenStreetMap getagd worden

Een ingetekende camera is een gewone OpenStreetMap-node met een paar tags. De OSM-wiki definieert surveillance:type=ALPR als automatische kentekenherkenning, in het Verenigd Koninkrijk ANPR genoemd. Een typische camera ziet er zo uit:

man_made=surveillance
surveillance:type=ALPR
surveillance:zone=traffic
camera:direction=135
manufacturer=Flock Safety
operator=Example County Sheriff

Alleen de eerste twee tags zijn verplicht. manufacturer, operator en camera:direction komen erbij als de mapper ze kent. De tag zegt niets over de fabrikant, dus de telling bevat Flock-camera's, ANPR-netwerken van de politie, tolportalen en parkeersystemen door elkaar.

De tag bestaat al lang, het grootschalige intekenen is nieuw. De chronologie in taginfo laat zien hoe de telling groeide na de start van DeFlock:

De wereldwijde cijfers komen van taginfo.openstreetmap.org, de Europese kolom van Geofabriks taginfo voor Europa. De laatste Europese waarde is van 13 september, het meest recente punt in die chronologie. Tot 2024 stonden de meeste ingetekende ALPR's in Europa. Sindsdien komt bijna alle groei uit de Verenigde Staten.

Flock- en ALPR-camera's in Europa

Zijn er Flock-camera's in Europa?

Tot 26 september 2026 vonden we geen aankondiging van Flock Safety en geen persbericht over een Flock-installatie in een Europees land. Flocks eigen pagina's beschrijven een Amerikaans netwerk in 49 staten.

De OpenStreetMap-data wijzen dezelfde kant op. 37 objecten in Europa hebben manufacturer=Flock Safety, tegen 113.079 wereldwijd. We controleerden de Europese objecten met de Overpass API. Eén camera in Rijsel is geïmporteerd uit sous-surveillance.net met als opnamedatum 18 december 2014, drie jaar voordat Flock Safety werd opgericht. Dat wijst erop dat een deel van deze tags een gok van de mapper is en geen bevestigde hardware. Behandel ze dus als onbevestigd.

Europa gebruikt wel veel kentekenlezers. Ze zijn van politie, weg- en tolbeheerders, gemeenten en parkeerbedrijven. Wie zoekt naar een "Flock-camerakaart" voor een Europees land, vindt het bruikbare antwoord in de kaart van deze ANPR-camera's.

Ingetekende ALPR-camera's per land

Dit zijn OpenStreetMap-objecten met surveillance:type=ALPR in elk landenextract van Geofabrik, geteld op 24 september 2026:

36 van de 47 bevraagde Europese extracten bevatten minstens één ALPR-object. Albanië, IJsland, Luxemburg, Malta, Noord-Macedonië en Kosovo bevatten er geen. De grenzen van de extracten hebben een kleine buffer. Een camera vlak bij een grens kan dus in twee landen meetellen, en Noord-Ierland staat zowel in de rij van het Verenigd Koninkrijk als in die van Ierland.

Wat de Europese data beschrijven

De tag operator laat zien wie de ingetekende camera's beheert, als mappers dat hebben vastgelegd:

• Nederland: 1.128 objecten noemen de Nationale Politie.
• Denemarken: 295 objecten noemen Rigspolitiet, de Deense nationale politie.
• België: ongeveer 225 objecten noemen Brussel Preventie & Veiligheid, de veiligheidsdienst van het Brussels Gewest, en ongeveer 120 de Belgische federale politie.
• Hongarije: 104 objecten noemen de nationale tolbeheerder.
• Duitsland: 57 objecten noemen Toll Collect, de beheerder van de vrachtwagentol. De 113 ways zijn vooral parkeerterreinen, bijvoorbeeld bij supermarkten en vliegvelden, die de parkeerduur controleren door kentekens te lezen.
• Italië: 81 objecten noemen de Polizia locale di Milano, de stadspolitie van Milaan.

Zie de tabel als ondergrens. Hij telt wat vrijwilligers hebben ingetekend. De gegevensbeschermingseffectbeoordeling van de National ANPR Service van de Britse overheid noemt 12.076 politiecamerasets en 1.878 mobiele camera's, samen goed voor meer dan 100 miljoen lezingen per dag. OpenStreetMap telt 1.384 ALPR-objecten in het hele Verenigd Koninkrijk.

Zo zie je de camera's in je eigen land

1. Gebruik de kaart op deze pagina. Hij opent op Europa. Kies Nederland, België, Duitsland of een ander land in de lijst, en de kaart zoomt in op de camera's daar.
2. Gebruik DeFlock. maps.deflock.org toont dezelfde OpenStreetMap-data wereldwijd. Schuif de kaart naar je regio.
3. Bevraag OpenStreetMap direct. Plak dit in overpass-turbo.eu en vervang DE door de tweeletterige ISO-code van je land, bijvoorbeeld NL:

[out:json][timeout:60];
area["ISO3166-1"="DE"][admin_level=2]->.country;
nwr["surveillance:type"="ALPR"](area.country);
out center;

De query geeft elke ingetekende ALPR-camera en elk parkeerterrein in dat land terug als punten die je naar GeoJSON kunt exporteren. Je hebt geen API-sleutel nodig. Bevraag één land tegelijk, want de publieke Overpass-servers worden gedeeld.

EU-regels voor kentekenlezers

Een gelezen kenteken met een tijd en een plaats verwijst naar een identificeerbaar persoon, de houder van het voertuig, en geldt als persoonsgegeven onder artikel 4, lid 1, van de AVG. Private beheerders zoals parkeerbedrijven en winkels hebben een grondslag onder de AVG nodig. Politie en andere instanties die ANPR inzetten om strafbare feiten te voorkomen of op te sporen, vallen onder Richtlijn (EU) 2016/680, zoals omgezet in nationaal recht.

Nationale rechters stellen eigen grenzen. In december 2018 verklaarde het Duitse Bundesverfassungsgericht de automatische kentekencontrole onder de Beierse politiewet deels ongrondwettig. Volgens het hof maakt elke controle inbreuk op het recht op informationele zelfbeschikking, ook als het kenteken geen treffer oplevert en het record direct wordt gewist.

Een camera intekenen is iets anders dan hem beheren. Een OpenStreetMap-node legt vast waar een zichtbaar apparaat staat. Er zitten geen beelden of kentekenlezingen in.

Waarom OpenStreetMap hiervoor werkt

In OpenStreetMap kan iedereen een object toevoegen, en iedereen kan de hele database downloaden of bevragen onder de Open Database License. Die combinatie past bij een register als dit. De data overleven elke losse website, elke wijziging heeft een zichtbare geschiedenis, en tools als DeFlock, de routetool van de San Francisco Standard en de kaart op deze pagina lezen allemaal dezelfde bron.

Hetzelfde patroon leverde een register op dat minder aandacht krijgt: flitspalen en andere handhavingscamera's. Daarvan staan er wereldwijd 76.800 in OpenStreetMap, en wij publiceren een gratis dataset met 106.646 ervan.

Methode en bronnen

• Wereldwijde totalen en de Verenigde Staten: taginfo.openstreetmap.org, data tot 25 september 2026, en Geofabriks taginfo voor de VS, data tot 24 september 2026.
• Europa en per land: Geofabriks taginfo voor elk Europees extract, data tot 24 september 2026. Alle objecttypen tellen mee: nodes, ways en relaties.
• Uitsplitsing naar beheerder en fabrikant: één Overpass API-query naar alle objecten met surveillance:type=ALPR binnen het vak van 34° tot 72° noord en 25° west tot 45° oost, uitgevoerd op 26 september 2026.
• Wat de cijfers niet meten: hoeveel camera's er bestaan, of een ingetekende camera er nog hangt en wie toegang heeft tot de data.

Correctie, 26 september 2026: in een eerdere versie van dit artikel stond dat OpenStreetMap begin 2026 336.000 ALPR-camera's bevatte. Dat cijfer was fout. Taginfo telde 71.644 objecten op 1 januari 2026 en 153.759 op 25 september 2026. We hebben ook een aantal beweringen verwijderd die we niet met bronnen konden onderbouwen.