Trajectcontrole in Nederland en Europa: werking en locaties

Een trajectcontrole meet hoe lang je over een stuk weg doet. Daardoor rijdt iedereen kilometers lang rustiger, in plaats van een paar honderd meter rond een flitspaal. Inmiddels staat trajectcontrole in OpenStreetMap in meer dan de helft van de Europese landen die we bekeken.

Juist die opzet maakt trajectcontroles lastig om op een kaart te zetten. Een traject bestaat uit twee punten en de weg daartussen, dus een database met losse cameralocaties telt ze te laag. En elk land publiceert zijn lijst in een eigen vorm, als het al een lijst publiceert.

We telden trajectcontroles op drie manieren: in OpenStreetMap, in onze eigen camera-index en in de officiële lijsten van zes landen. OpenStreetMap had op 29 september 2026 wereldwijd 1.813 objecten voor trajectcontrole, en 1.699 daarvan (94%) liggen in Europa. Dit artikel begint bij de Nederlandse trajectcontroles en laat daarna zien hoe de rest van Europa ervoor staat.

De trajectcontroles in Nederland

Het Openbaar Ministerie noemt trajectcontroles op 11 snelweglocaties en op 20 provinciale N-wegen, in beide rijrichtingen. De snelweglocaties:

De 20 N-wegen liggen verspreid over Flevoland, Fryslân, Gelderland, Limburg, Noord-Holland, Noord-Brabant, Overijssel, Utrecht, Zeeland en Zuid-Holland.

In OpenStreetMap staan op 28 september 2026 80 trajectcontroles in Nederland. Omdat vrijwilligers een traject meestal per rijrichting intekenen, komt de OM-lijst neer op 62 richtingsgebonden trajecten. Er staan in de open kaart dus meer trajecten dan het OM noemt. Waarschijnlijk zitten daar trajecten tussen die niet meer op de lijst staan. Welke dat zijn, hebben we niet nagelopen.

Onze camera-index, gebouwd uit meldingen van automobilisten in de MapMetrics-app, bevat voor Nederland 55 camerapunten van trajectcontroles (momentopname 21 mei 2024). Een traject heeft minstens twee punten, dus dat is een ander soort telling.

Buurland België heeft veel meer trajectcontroles in de data: 197 objecten in OpenStreetMap en 498 camerapunten in onze index, het hoogste aantal van alle EU-landen in de index.

Hoe werkt een trajectcontrole?

Een trajectcontrole bestaat uit drie onderdelen: een camera bij het begin, een camera bij het eind en software daartussen.

1. Begin. Een camera leest het kenteken van elk voertuig en slaat het op met een tijdstempel.
2. Eind. Een tweede camera, een bekende afstand verderop, doet hetzelfde.
3. Koppelen. Software koppelt de twee registraties van elk kenteken, deelt de afstand door de verstreken tijd en houdt alleen de voertuigen over die gemiddeld te hard reden.

Het OM vat het samen in één zin: "De tijd die het voertuig erover doet tussen twee meetpunten, geeft aan hoe hard er is gereden." De Spaanse verkeersdienst DGT beschrijft haar radares de tramo op dezelfde manier, en gebruikt ze sinds 2010.

De rekensom is eenvoudig. Neem een traject van 5 km met een limiet van 110 km/u. De kortste toegestane tijd is 5 ÷ 110 uur, oftewel 2 minuten en 44 seconden. Doe je er 2 minuten en 30 seconden over, dan was je gemiddelde 120 km/u, wat je snelheid bij de camera's ook was. Hard remmen voor de laatste camera scheelt hooguit een paar seconden.

Voor de boete trekt het OM een meetcorrectie af: 3 km/u bij maximumsnelheden tot 100 km/u, daarboven 3 procent van de gemeten snelheid.

Omdat elk kenteken wordt gelezen, is een trajectcontrole ook een vorm van automatische kentekenherkenning (ANPR). Over die techniek schreven we eerder in ons artikel over ALPR- en Flock-camera's in OpenStreetMap. Wat er gebeurt met de registraties van automobilisten die zich aan de limiet hielden, regelt elk land in zijn eigen wet.

Trajectcontroles in Europa volgens OpenStreetMap

OpenStreetMap legt een trajectcontrole vast als relatie met type=enforcement en enforcement=average_speed. De relatie bevat de camerapunten en de weg ertussen, dus één relatie is meestal één traject in één richting. De chronologie van taginfo laat zien hoe jong dit karteerwerk is: 30 objecten eind 2019, 826 eind 2023, 1.411 eind 2025 en 1.813 op 28 september 2026.

Per land geteld met de taginfo van Geofabrik op 28 september 2026, naast de camerapunten van trajectcontroles in onze index:

24 van de 45 Europese extracten bevatten minstens één trajectcontrole. Zweden, Finland, Griekenland, Hongarije en Roemenië hebben er geen. Het Verenigd Koninkrijk wijkt af in de manier van karteren: 84 van zijn 166 objecten zijn camerapunten of wegen in plaats van trajectrelaties.

De twee kolommen meten iets anders, dus lees ze naast elkaar:

• OpenStreetMap telt trajecten, meestal één relatie per richting, ingetekend door vrijwilligers op basis van borden en officiële aankondigingen.
• De camera-index telt camerapunten, gemeld door automobilisten. Een traject heeft er minstens twee, en een portaal boven meerdere rijstroken kan er meer opleveren.

Waar de index ver voorligt, zoals in het Verenigd Koninkrijk (787 punten tegen 166 objecten) en België (498 tegen 197), hebben automobilisten meer cameralocaties gemeld dan mappers trajecten hebben ingetekend. Waar OpenStreetMap voorligt, zoals in Spanje en Polen, hebben mappers grondig gewerkt. Hetzelfde patroon zie je bij flitspalen in onze dataset van handhavingscamera's. Je kunt de hele index bekijken in de camera-index en op de flitspalenkaart.

Van de 1.554 relaties binnen een kader rond Europa hebben er 1.242 (80%) de gehandhaafde maxspeed, en maar 201 (13%) een naam. De meest voorkomende limieten zijn 50 km/u (321 trajecten), 90 km/u (234) en 80 km/u (188). Trajectcontrole is dus net zo goed een middel voor bebouwde kom en provinciale wegen als voor de snelweg.

Vergeleken met officiële lijsten

Zes landen publiceren iets waarmee we konden vergelijken. De eenheden verschillen, dus de tabel noemt ze per land.

Wat elke vergelijking laat zien:

• Nederland is goed in kaart, en een beetje te ruim. 31 locaties in twee richtingen zijn 62 trajecten, tegen 80 relaties in OpenStreetMap.
• Italië heeft het grootste netwerk en is het slechtst in kaart gebracht. De Tutor bestrijkt 204 trajecten en circa 1.987 km, waarvan 178 op het net van Autostrade per l'Italia. OpenStreetMap heeft er 66. De Polizia di Stato noemt een ministerieel besluit van 13 juni 2017 (nr. 282) en een besluit van 10 juni 2026 (prot. nr. 125) als regels voor de controle van de apparatuur.
• In Spanje is het verschil andersom. De machineleesbare inventaris van de DGT telt 47 trajectcontroles en 690 vaste flitspaalkasten op de wegen die de DGT beheert. Begin en eind liggen hemelsbreed een mediaan van 2,6 km uit elkaar, het verste paar 32 km. OpenStreetMap heeft 294 relaties, waarvan 71 in Catalonië, dat een eigen verkeersdienst heeft en niet in de DGT-lijst staat. Trajecten van gemeenten en relaties per rijrichting kunnen een deel van de rest verklaren. We hebben de lijsten niet één voor één vergeleken.
• Frankrijk bouwt ze niet meer bij. Alle 66 trajectradars op de lijst van het ministerie zijn tussen 2012 en 2018 in gebruik genomen, de meeste in 2013 en 2014. Ze zijn 2% van de 3.309 vaste flitspalen op die lijst.
• De Oostenrijkse lijst is kort. Het ministerie noemt de Kaisermühlentunnel op de A22 in Wenen, vastgelegd bij een verordening uit 2007 (BGBl. II Nr. 168/2007), en twee stukken van de A2. OpenStreetMap heeft er 10.
• Duitsland heeft één bevestigd traject. De politiewet van Nedersaksen staat het toe, en de hoogste bestuursrechter van die deelstaat zag in november 2019 geen ernstige grondwettelijke bezwaren. Van de 16 Duitse relaties in OpenStreetMap draagt er één die omschrijving. De andere 15 hebben geen naam en konden we niet aan een gepubliceerd traject koppelen, dus beschouw ze als onbevestigd.

De les is dezelfde als bij milieuzones: open kaartdata volgt goed wat zichtbaar en nieuw is, en houdt vast wat al is uitgeschakeld. Officiële lijsten volgen de juridische status, en melden zelden wat is verdwenen.

Zelf de trajectcontroles opvragen

Plak dit in overpass-turbo.eu. Vervang NL door een andere landcode van twee letters, bijvoorbeeld BE:

[out:json][timeout:90];
area["ISO3166-1"="NL"][admin_level=2]->.country;
rel["type"="enforcement"]["enforcement"="average_speed"](area.country);
out geom;

Het resultaat tekent elk traject met de camera's en de weg ertussen, en is te exporteren naar GeoJSON. Wil je alleen tellen, vervang dan de laatste regel door out count;. Houd het bij één land per query, want de publieke Overpass-servers worden gedeeld.

Wil je de rekensom maken voor een traject dat je zelf rijdt, meet dan de afstand tussen de twee portalen met de afstandscalculator en deel die door de limiet.

Methode en beperkingen

• OpenStreetMap per land: objecten met enforcement=average_speed in elk landenextract van Geofabrik, via de taginfo van Geofabrik, data tot 28 september 2026. Extracten hebben een kleine buffer over de grens, dus een traject vlak bij de grens kan in twee landen meetellen. Wereldtotaal en chronologie via taginfo.openstreetmap.org.
• Tags binnen Europa: één Overpass-query voor alle trajectrelaties in het kader 34°N tot 72°N en 25°W tot 45°O, uitgevoerd op 29 september 2026.
• Camera-index: camerapunten van trajectcontroles per land in de MapAtlas Camera Index, momentopname 21 mei 2024, alleen totalen. 3.270 punten zijn aan een land toegewezen.
• Officiële lijsten: opgehaald op 29 september 2026. De Spaanse en Franse cijfers zijn geteld uit de gepubliceerde bestanden, de Nederlandse, Italiaanse, Oostenrijkse en Duitse komen van de pagina's in de tabel.
• Wat de cijfers niet meten: of een traject vandaag aan staat, hoe vaak het handhaaft of hoeveel boetes het oplevert. Tijdelijke trajectcontroles, zoals bij wegwerkzaamheden, verplaatsen zich en staan zelden in de kaart.